Reële proceskostenveroordeling in een civiele procedure

Wanneer is er een kans dat de verliezende partij alle proceskosten moet betalen?

In Nederlandse civiele procedures geldt als uitgangspunt dat de partij die in het ongelijk wordt gesteld, wordt veroordeeld in de proceskosten. Veel ondernemers zijn echter verrast wanneer blijkt dat deze proceskostenvergoeding slechts een klein deel van de daadwerkelijk gemaakte advocaatkosten dekt. De rechter hanteert namelijk doorgaans het zogenoemde liquidatietarief.

Onder bijzondere omstandigheden kan een rechter echter afwijken van dit uitgangspunt en een reële proceskostenveroordeling uitspreken. Dat betekent dat de verliezende partij wordt veroordeeld tot betaling van (vrijwel) alle daadwerkelijk gemaakte proceskosten van de wederpartij.

Voor ondernemingen die worden geconfronteerd met onrechtmatige claims, misbruik van procesrecht of kennelijk ongegronde procedures kan een reële proceskostenveroordeling een belangrijk instrument zijn om de schade van het moeten voeren van verweer te beperken.

Wat is een reële proceskostenveroordeling?

Een reële proceskostenveroordeling houdt in dat de rechter de daadwerkelijk gemaakte kosten van juridische bijstand geheel of grotendeels voor rekening van de verliezende partij brengt. Dit vormt een uitzondering op het normale proceskostenstelsel in civiele zaken, waarbij zoals hiervoor al werd genoemd slechts het liquidatietarief wordt toegewezen.

De rechter past een dergelijke reële proceskostenveroordeling terughoudend toe. Alleen wanneer sprake is van bijzondere omstandigheden bestaat ruimte om af te wijken van het gebruikelijke liquidatietarief. En zelfs dan gebeurt het vaker niet dan wel.

Misbruik van procesrecht

Een van de belangrijkste gronden voor een reële proceskostenveroordeling is misbruik van procesrecht.

Van misbruik van procesrecht kan sprake zijn wanneer een partij een procedure start of voortzet terwijl zij weet, of behoort te begrijpen, dat haar vordering geen redelijke kans van slagen heeft. Ook kan daarvan sprake zijn wanneer een procedure uitsluitend wordt gebruikt om druk uit te oefenen op een wederpartij of om deze onnodig op kosten te jagen.

De Hoge Raad heeft geoordeeld dat voor het aannemen van misbruik van procesrecht een hoge drempel geldt. Slechts een (heel) klein deel van de procedures leidt daarom tot een veroordeling in de werkelijke proceskosten.

Onrechtmatig procederen

Naast misbruik van procesrecht kan ook onrechtmatig procederen aanleiding geven tot een reële proceskostenveroordeling. Denk bijvoorbeeld aan situaties waarin bewust onjuiste feiten worden gepresenteerd, relevante informatie wordt achtergehouden of procedures worden gevoerd met een ander doel dan het verkrijgen van een rechterlijke beslissing.

Wanneer een partij door dergelijk handelen onnodige kosten veroorzaakt, kan de rechter aanleiding zien om de werkelijke advocaatkosten toe te wijzen.

Reële proceskosten in intellectuele eigendomszaken

In procedures op het gebied van intellectuele eigendom, zoals merkenrecht, auteursrecht en octrooirecht, gelden afwijkende regels. Op grond van artikel 1019h Rv kan de in het ongelijk gestelde partij in beginsel worden veroordeeld tot betaling van redelijke en evenredige proceskosten.

Daardoor is een reële proceskostenveroordeling in IE-zaken aanzienlijk gebruikelijker dan in reguliere civiele procedures.

Advies over proceskostenveroordelingen

Wordt uw onderneming geconfronteerd met een ongegronde vordering of een procedure die naar uw oordeel onrechtmatig wordt gevoerd? Dan kan het zinvol zijn om te onderzoeken of een reële proceskostenveroordeling kan worden gevorderd.

Onze advocaat Jarno Smit adviseert ondernemers, bestuurders en ondernemingen over processtrategieën, proceskostenveroordelingen en verhaalsmogelijkheden in civiele procedures. Daarbij beoordelen wij niet alleen de inhoudelijke kansen van een zaak, maar ook de mogelijkheden om gemaakte advocaatkosten op de wederpartij te verhalen. Wenst u hierover nader advies? Onze gespecialiseerde advocaat Jarno Smit is u graag van dienst en ontvangt u graag op zijn kantoor in Zwolle.